Sổ tay tự học

Học guitar từ đầu

Cơ bản, rồi trung cấp, rồi nâng cao. Mỗi buổi có việc đo được: hợp âm sạch, nhịp đều, và một câu nhạc kết đúng nốt gốc.

Trang này giả định đàn thuận tay phải: tay trái bấm phím, tay phải gảy. Nếu bạn chơi tay trái, lấy đàn tay trái và đọc sơ đồ theo gương — tay phải thành tay bấm.

Ảnh và sơ đồ khác nhau. Ảnh để nhìn cách ngồi và cách kẹp pick. Thế bấm, số phím, số ngón lấy theo sơ đồ. Đừng đếm phím trên ảnh.

Ngồi và cầm đàn

Làm phần này trước bài 1. Mục tiêu là tay còn thả sau mười phút, hợp âm chưa cần sạch. Ảnh dưới để nhìn thân người và chiều cổ tay. Ngón nào bấm dây nào vẫn lấy theo sơ đồ trong bài, không đếm trên ảnh.

Cách ngồi

• Ngồi gần mép trước của ghế. Hai bàn chân đặt xuống sàn, đầu gối khoảng một góc vuông.
• Thân đàn kê lên đùi phải và chạm nhẹ vào bụng. Trọng lượng đàn nằm ở đùi, không treo vào cổ tay trái.
• Cổ đàn chếch lên, đầu đàn khoảng ngang vai. Cổ đàn chúc xuống đất thì cổ tay trái bị gập.
• Hai vai thả. Người hơi nghiêng về phía đàn vừa đủ để nhìn cần, cổ không cúi gập.
• Sau mười phút mà lưng hoặc vai mỏi, kéo ghế sát đàn và hạ đầu đàn xuống một chút.

Cách cầm đàn cho khỏi trượt

• Cẳng tay phải đặt nhẹ lên cạnh trên của thân đàn, gần lỗ thoát âm. Điểm tỳ này giữ đàn trong lúc tay trái đổi hợp âm.
• Tay trái chỉ việc bấm. Khi đổi thế, đàn vẫn nằm yên trên đùi nếu cẳng tay phải chưa nhấc lên.
• Xoay mặt đàn hơi vào người để tay trái với được dây 1 mà cổ tay không phải vươn ra ngoài.
• Đứng chơi để sau. Khi đứng cần dây đeo, và cổ đàn vẫn giữ độ chếch như lúc ngồi.

Tay trái thoải mái

• Ngón 1 là trỏ, ngón 2 là giữa, ngón 3 là áp út, ngón 4 là út. Bài đầu thường mới dùng ba ngón đầu.
• Đệm ngón cái nằm sau cần, khoảng đối diện ngón 1 và ngón 2. Ngón cái là điểm tựa, không phải cái kẹp để bóp nghiến.
• Cổ tay gần thẳng. Giữa lòng bàn tay và cần còn một khe nhỏ, đủ để nhét một ngón.
• Các ngón cong. Chỉ đầu ngón chạm dây. Khớp giữa ngón vẫn tròn, không bẹp xuống mặt phím.
• Bấm ngay sau thanh kim loại, về phía thân đàn. Đè lên thanh thì tiếng nghẹt. Bấm giữa ô phím thì phải dùng lực lớn mới hết rè.
• Tìm lực đủ: bấm đến khi dây kêu rõ, rồi nới ra đến lúc vừa rè, rồi tăng lại một chút. Dừng ở mức đó.
• Ngón đang nghỉ để gần dây, không dang thẳng ra. Khuỷu trái treo thoải mái, không kẹp sát sườn và không giơ ngang vai.
• Cắt móng tay trái ngang đầu ngón trước buổi tập. Móng dài chạm dây trước da, nốt sẽ rè dù ngón đã đúng chỗ.

Tay phải thoải mái

• Kẹp pick bằng đệm ngón cái và cạnh ngón trỏ. Ba ngón còn lại cong lỏng, như bàn tay đang nghỉ.
• Pick thò ngắn thì khỏi móc sâu vào dây. Pick thò dài thì dễ vướng và bật mạnh.
• Nhát gảy đi từ cổ tay. Khuỷu giữ yên. Cả cánh tay quét xuống thì tiếng nặng và khó đều.
• Tuần đầu chỉ gảy xuống, từng dây một, để nghe tay trái. Chưa cần nhát lên.
• Tay phải lơ lửng trên lỗ thoát âm. Ngón út không chống xuống mặt đàn. Chống ngón út làm cổ tay cứng khi mới đệm hợp âm.
• Một dây rè thì dừng tay phải và sửa đúng ngón trái đang đè dây đó. Bóp cả bàn tay mạnh hơn sẽ mỏi trước khi hết rè.

Học theo bài

Đọc cách ngồi và đặt tay trước bài 1. Mười hai bài đầu chỉ có La, Rê và Mi. Mỗi bài đọc lý thuyết trước, rồi luyện riêng tay trái và tay phải, rồi mới tick ba bước thực hành. Clip tiếng Anh, kênh JustinGuitar, để xem tay chuyển động sau khi đã biết mình đang tìm gì. Sang bài khi bạn tự thấy đủ tiêu chí, không có máy chấm.

Lộ trình

Hợp âm đi trước. Tay luyện đúng việc của hợp âm đó, không tập mọi kỹ thuật cùng lúc. Lịch dưới đây là thứ tự, không phải hạn nộp. Tuần nào còn phải dừng để sửa ngón thì lặp tuần đó.

Một ngày tập

1. 3 phút — lên dây, ngồi lại, ngón cái sau cần.
2. 8 phút — tay trái: hợp âm của ngày, gảy từng dây được phép.
3. 6 phút — đổi hợp âm chậm, hoặc đồng hồ 60 giây từ tuần 2.
4. 8 phút — tay phải: nhịp của tuần. Tuần 1 đến 3 chỉ nhát xuống.
5. 5 phút — một bài thử. Hợp âm đổi khi phách 1 kêu.

Buổi chỉ có 20 phút thì giữ bước 2 và bước 5. Buổi 40 hoặc 60 phút nằm ở mục Tập mỗi ngày.

Kết hợp các hợp âm

Bài thử, từ dễ đến khó

Đây là vòng tập viết cho sổ này, không chép lời bài có bản quyền. Mỗi ô là một hợp âm, bốn nhịp xuống cho đến khi mẫu đệm đã đều.

Tám tuần đầu, từng ngày

Sang tuần mới khi việc của tuần hiện tại làm được chậm và sạch, không phải khi đủ số ngày.

Mười hai tháng đầu

Dây và nốt

Đếm dây từ dày đến mỏng, từ 6 xuống 1. Lên dây chuẩn: Mi La Rê Sol Si Mi, tức E A D G B E.

Hợp âm

Học La, Rê, Mi trước (A, D, E). Ba hợp âm này đã thành một vòng nhạc. Rồi Am, Em, Dm. Đô và Sol để sau vì tay phải giãn hơn.

Số trong chấm là ngón tay trái. × là không gảy. ○ là dây buông. Bấm ngay sau thanh kim loại, bằng đầu ngón, lực vừa hết rè.

Đổi hợp âm trong một phút

Chọn một cặp. Bấm đồng hồ. Mỗi lần sang hợp âm bên kia tính một lần. JustinGuitar coi khoảng 60 lần trong 60 giây là mốc lâu dài; người mới thường bắt đầu ở 6–10 lần.

Tay phải khi đã đều

Cách ngồi, ngón cái và cách kẹp pick nằm ở Ngồi và cầm đàn. Phần này chỉ thêm việc của tay phải sau khi bốn nhát xuống đã đều.

Mẫu đệm D D U U D U

Đếm 1 & 2 & 3 & 4 &. Chạm dây ở 1 xuống, 2 xuống, & lên, 3 lên, & xuống, 4 lên. Hai ô trống là lúc tay vẫn đi nhưng không chạm.

Ngũ cung

Ngũ cung thứ gồm bậc 1, 3 giáng, 4, 5, 7 giáng. La thứ ngũ cung là La Đô Rê Mi Sol (A C D E G).

Học thế mở Mi thứ trước, rồi box 1 ở phím 5. Box sau chỉ thêm khi box trước chơi sạch, chỉ được nốt gốc, và kết được một câu ở nốt đó. Trong một thế, ngón 1 chỉ đứng một phím. Box 3 là ngoại lệ: dây Sol lùi một phím.

Cung trưởng, cung thứ, điệu thức

Cung trưởng: 1 2 3 4 5 6 7. Nghe ổn, sáng. Cung thứ tự nhiên: 1 2 ♭3 4 5 ♭6 ♭7. Nghe trầm hơn vì bậc 3 hạ xuống nửa cung.

Cơ bản: chơi một quãng tám Đô trưởng và nghe sự khác của E/Em, A/Am, D/Dm. Trung cấp: I–IV–V, ví dụ giọng La là A–D–E, và giọng La thứ là Am–Dm–Em. Nâng cao mới hệ thống bảy mode. Dorian và Mixolydian có thể nghe thử sớm hơn; đừng học bảy hình rời.

• Ionian — trưởng thông thường, đứng trên hợp âm chủ.
• Dorian — thứ nhưng bậc 6 trưởng. Thử trên vòng Rê thứ nếu trong hợp âm có nốt Si.
• Phrygian — thứ với bậc 2 hạ. Dùng như màu căng, đừng ngồi lì nếu hợp âm không có nốt đó.
• Lydian — trưởng với bậc 4 tăng. Hợp âm trưởng giữ yên sẽ nghe sáng và lơ lửng.
• Mixolydian — trưởng với bậc 7 hạ. Hợp với Sol 7 và vòng dominant.
• Aeolian — chính là thứ tự nhiên.
• Locrian — bậc 2 hạ và bậc 5 hạ. Chỉ nhắc cùng hợp âm giảm, không làm thành một chương dài.

La thứ ngũ cung và Đô trưởng ngũ cung cùng năm nốt. Khác nhau ở nốt chủ: câu La thứ về La, câu Đô trưởng về Đô. Chọn mục tương ứng ở phần ngũ cung để thấy nốt gốc đổi màu.

Tập mỗi ngày

20 phút là mức tối thiểu. 40 phút là buổi đủ. 60 phút khi tay còn thả. Chỉ tăng metronome 2–5 nhịp khi ba lượt liền sạch, đều, không gồng. Sai hai lượt thì giảm 5–10 nhịp.

Việc của tuần này

Đồng hồ buổi tập

Sửa lỗi

Nghe triệu chứng, sửa một việc, gảy lại dây đó. Đừng bóp mạnh cả bàn tay.

Tìm

Nhật ký

Số lần đổi hợp âm nằm ở mục Hợp âm và được giữ trên máy bạn, không cần tài khoản. Cuối buổi ghi một câu: hôm nay sạch hơn ở đâu, ngày mai sửa một lỗi nào.